"A" hərfi ilə başlayan anlayışlar

[/b]

[b]"A" hərfi ilə başlayan anlayışlar

Abbasi
– XVII-XVIII əsrlətdə İran və Cənubi Qafqazda işlədilmiş gümüş sikkə. Səfəvi şahı I Abbasın hakimiyyəti dövründə təsis olunmuşvə onun adı ilə adlandırılmışdır.

 

 

Abbasilər – Məhəmməd peyğəmbərin

əmisi  Abbasın  adı  ilə  adlanan  ərəb xəlifələri sülaləsi (750-1258).Ərəb xilafəti  çox vaxt Abbasilər  xilafəti  adlandırılmışdır.

 

Abbat-katolik  kilsəsində  monastır-rahibi.

Abdalar-Laçın şəhərinin keçmış adı (1923-cü ilədək)

Abeskun-orta əsrlərdə Xəzər dənizinin cənub-şərqində eyni adlı adada liman şəhəri.Bu şəhərin adıilə xəzər dənizinəAbeskun dənizi də deyilirdi.Xarabalığı su altındadır

 

Abidə-1)sənət və tarixi dəyəri olan tikili;2)Şəxsiyyət və hadisələrinşərəfinə yaradılan heykəltəraşlıq və memarlıq abidələri.

 

Abituriyent(latınca)-"getməyə hazırlaşan”.Bir çox ölkələrdəvə ya ali və orta ixtisas məktəbinə daxil olmaq istəyən şəxs.

 

Abolisionist(ingiliscə)-quldarlığın ləğv edilməsi qərarı.Bu ad ABŞ-da quldarlığın ləğv edilməsverilmişdi

 

Abordaj(fransızca)-"gəmi bortu”.Avarlı və yelkkənli gəmilərlə döyüş üsulu.Hücum edən gəmi qarmaqla o birinə  bağlanar və döyüşün nəticəsi əlbəyaxa vuruşmadan asılı olurdu.Uzaqvran topların və buxarla işləyən gəmilərin meydana çıxması ilə   

 XIX  əsrdən abordaj üsulu öz əhəmiyyətini itirmişdi.

 

Aboriqenlər-(latinca, əzəldən)-ölkənin qədim, yerli sakinləri.

Açıq qapı-1899-cu ildəABŞ dövlət katibi hy verdiyi notada”açıq qapı doktrinasını”qəbul etdi.Burada tələb edilirdi ki,Çindəki dövlətlərin bütün "nüfuz dairələri”Şimali Amerika mallarının gətirilməsi açıq olmalıdır.Bunula ABŞ rəqiblərini Çindən sıxışdırıb çıxartmaq istəyirdi.

 

Aeropaq(yunanca)-Attikanı idarə edən ağsaqqallar şurası.

 

Ağbil türbələri-Quba rayonunun Ağbil kəndində XVI əsrə ait memarlıq abidələri.

 

Ağməscid-indiki Simferopol şəhəri.

 

Axill-qədim yunan mifoloqıyasnda Troya müharibəsi dövründə ən güclü qəhrəmanlardan biri.

 

Axill dabanı-"ən zəif yer”mənasında işlənir.Əsanəyə görə Axillin anası dəniz

 

  Aid-qədim yun

anlarda yeraltı səltənətə hökmranlıq edən allah.Guya bu səltənətə ölən insanların ruhları köçürmüş.Aidin ayaqları altında oturmuş üçbaşlı köpək hamını yeraltı səltənətəburaxır,lakin heç kimi oradan qayıtmağa qoymurmuş.

 

Akademiya-qədim yunan əsarətinin qəhrəmanıAkademikin adındandır.Alim Platonun məktləkələrbinə verilən ad.Sonradan bu ad yüksək elmi təşkilataverilmişdir.

 

Akin-Qazaxıstanda vəMərkəzi Asiyada xalq nəğməkarı.

 

Akropol(yunanca)-"yuxarı şəhər”təpənin üzərində yerləşir,şah sarayı və adlı-sanlı adamların evləri buada ucalırdı.

 

Aqora-afinanın ən izdihamlı və səs-küylü yeri bazar meydanı.

 

Aqrar-1)torpaq sahibliyinə,torpaqdan istifadəyə aidiyyəti bildirir;2)kənt təsərüfatı istehsalının sənayedən üstün olmasını səciyyələndirir.

 

Aqrar çeriliş-kənt təsərrüfatında muzdlu əməyin kütləvi şəkildə tətbiqi nəticəsində kapitəlist münasibətlərin bərqərar olması.

 

Alanlar-Kuban ətrafında yaşayan tayfalar.

 

   Alagöz yaylaqları-Oğuzlar Göyçə gölü ilə Arpa çayı arasındakı dağları”Alagöz yaylaqları”adlandırırdılar.Hazırda Ermənistan ərazisində olan bu ərazinin adını erməni daşnaqları saxtakarcasına dəyişərək”Vardenis”adlandırmışlar.

ilahəsi Fetida oğlunu ölməz və yenilməz etmək üçün onu Yeraltı Stiks çayının müqəddəs suyuna salmışdır.Anası onun dabanından tutduğuna görə ora müqəddəs su dəyməmiş və dabanı Axillin yeganə zəif yeri olmuşdur.Parisin atdığı yeganə ox dabanına dəyərək onu öldürmüşdür.

 

Alkald-Latın Amerikasındakı müstəmləkələrdə  şəhər şurasının sədrı.

 

Alternativ-1)Qədim Romada qlaiator döyüşləri üçün tikilən müasir  sirklərə oxşar tikililər;2)müasir teatrın tamaşa zalında parterdən müəyyən hündürlükdə yerləşən və pillə-pillə qalxan oturacaq yerləri.

 

Amfora(yunanca)-Attikada zeytun yağı və şərab saxlamaq üçün istifadə olunan ikiqulplu dar boğazlı qab.

 

Amil-ərəblər dovründə mülk işlərinə baxn şəxs.

 

Amildar-Moğol imperatorluğu dövründəhərbi xidmət müqabilində şərti torpaq sahibliyinə malik olan sərlərdə.

 

Anadolu-hərfi mənası şərq.Kiçik  Asiyanın qədim adı.Hazırda TürkiyəninAsiya hissəsi Anadolu adlanır.

 

Anayasa(türkcə)-əsas qanun,konstitusiya deməkdir.Türkiyə Cümhuriyyətinin konstitusiyası adlanır.

 

Antanta(fransızca)-razılıq,saziş deməkdir.İngiltərə,Fransa vəRusiyanın yaratdıqları blok("Üçlər sazişi”)Bu blok”Üçlər ittifaqına”(bax:”Üçlər ittifaqı)qarşı yaradılmışdı.Birinci Dünya müharibəsi”Üçlər ittifaqı”ilə”Antanta”bloku və onun

Ali baş komandan-müharibə zamanı,bəzən isə dinc şəraitdə ən yüksək hərbi vəzifə.İlk dəfə 1914-cü ildə Rusiyada təsis dilmişdir.Bir sıra ölkədə kontitusitaya uyğun olaraq Ali baş komandan prezident (ABŞ,Fransa,Azərbaycan)kansler(AFR)

və b. icra edir.

 

Antisemitizm-Almaniya nasistlərinin yəhudilərə qarşı tətbiq etdikləri milli və dini ayrı-seçkiliyin ifrat forması.

 

Antropologiya-insan haqqında elm.”Antropos”-insan,”loqos”-öyrənirəm dməkdir.

 

Anşlaq(almanca)-afişa,elan.Teatr,kino,sirk tamaşalarına,konsertə və s.biletlərin satılıb qurtardığını bildirən elan.

 

Anşlüs(almanca)-almanlar yaşayan ərazilərin dinc yolla almaniyaya birlədirilməsi siyasəti.

 

Anubid-qədim Misirdə ölüm allahı.

 

 Aparteid-(ayrı yaşamaq)CAR(Cənubi Afrika Respublikası)hakim dairələrin yerli Afrika əhalisinə,”rənglilərə”və Asiyadan köçüb gələnlərə qarşı apardıqlarısərt irqi ayrı-seçkilik siyasəti.

 

Apollon-qədim Yunan və Roma dinlərində işıq və incısənət allahı.

 

Arabesk-kəsişən xətlərdən yaranmış mürəkkəb və yaraşıqlı naxışlar.İslam memarlığında geniş istifadə olunmuşdur.

müttəfiqləri arasında baş vermişdir.

 

Antik(latınca)-"qədim deməkdir.

 

Antik mədəniyyət-qədim yunanların və romalıların mədəniyyəti.

 

Aristokratiya(yunanca)-"yaxşılarin hakimiyyəti”deməkdir.Qədim zamanlarda adlı-sanlı yunanlar öz idarə üsullarını bu cür adlandırırdılar.

 

Armada(ispanca)-Böyük donanma deməkdir.İspanlar öz donanmaların belə adlandırırdılar.

 

Arşın(türkcə)-metrik ölçü sistemi qəbul olunanadək Rusiya,əfqanıstan,İran,Türkiyə,Bolqarıstan və s. ölkələrdə işlədilən uzunluq ölçüsü.Azərbaycanda təxminən 75 sm götürülür.

 

"Aslanlar yuvası və qn şəhəri”-Assuriya(Aşşur)imperiyasının pattaxtı Nineviyanı belə adlandrırdılar.

 

Atanarix sədləri-İndiki Moldova əraziində hunların hücumlarinin qarşisni almaq üçün tikilən sədlər.

 

Ateizm(yunanca)-inkar şəkilçisi,teos-allah,hərfi mənası allahsızlıq.Hər cer dini və dini təsəvvürləri inkar edən baxışlar sistemi.

 

Atlantida-rəvayətə görəAtlantik okeanında Cəbəllüdtariq boğazından qərbdə atlantlatayfasının yaşadığı böyük ada.Güman edilir ki,Atlantidanın torpaqları məhsuldar,əhalisi qüdrətli və mədəni olmuşdur.Atlantida güclü zəlzələ nəticəsində okean suları altında qalmışdır.Atlantidanın həqiqətən mövcud olub-olmaması məsələsi indiyədək həll

Arbalet-qunaqlı yay,ox.Orta əsrlərdə istifadə edilmişdir.

 

Arena-Amfiteatrın mərkəzində qum tökülmüş meydança.

 

Ares-Qədim yunanlarda müharibə allahı.

 

Arxeologiya(yunanca)-İnsanların həyatını maddi mənbələr əsasında öyrənn elm.arxaos”-qədim,”loqos elm deməkdir.

 

Arxeoloq-arxeoloqiya olə məşqul olan,qazıntı işləri aparıb maddi mnbəyi öyrənən alim.

 

Arxont(yunanca)-Afinanı idarə etmək üçün ağsaqqallar şurası tərəfindən seçilmiş vəzifəli şəxs.

 

Aristokrat(yunanca)qədim attikada adlı-sanlı adam.

 

Atlaz(ərəbcə)-hamar deməkdir.Hamar,parlaq səthli,sıx toxunmuş ipək və ya yarım ipək parça.

 

Aul-Qazax köçərilərinin birliyi.

 

Autodafe-İspaniyada bidətçilikdə təqsirləndirilənlərin tonqalda yandırılması.

 

Avanqard(fransızca)-qabaqda,mühafizəöndə gedən,qabaqcıl.

 

Avans-iş görülməzdən,əmlak verilməzdən,xidmət göstərilməzdən qabaq verilən ödəmə.Behdən fərqli olaraq müqavilə yerinə yetirilmədikdə alınan avans qaytarılmalıdır.

Avarlar-Dağıstanda vəAzərbaycanın Zaqatala və Balakən rayolarında yaşayan türk saylu xalq.

 

Aventin-Qədim Roma şəhərinin salındığı 7 təpədən biri.Patrisilərlə mebarizə zamanı plebeylərin sığınacaq yeri.

 

Aventin bloku-İtaliyada Mussolininin faşis diktaturasına qarşı müxalifətdə olmuş parlament bloku.

"Avesta”-zərdüştlüyün müqəddəs kitablar külliyatı.

 

Avgi tövlələri-qədm yunan mifalogiyasına görə Herakl Elida padşahı Avginin çox çirkli və nəhəng tövlələrini çayların suyunu tövlədən axıtmaqla bir gündə təmizləmişdir.Sonralar bu ifadə həddən artıq bərbadlıq,səliqəsizlik rəmzinə çevrilmişdir.




Paylaş

Oxşar xəbərlər

Rəylərin sayı:.

  1. 24 yanvar 2012 00:21
    cox sagolun.

  2. 16 may 2012 09:52
    MENIMDE BACIMIN ADI A HERIFI ILE BASHLAYIR

  3. 19 may 2012 12:39
    meqale maraqli idi, ama reylerden 1i dexilsiz smile

  4. 14 avqust 2014 08:51
    melumata gore sagolun maraqliydi.xususile axill haqqindaki melumat)))))))

    --------------------

  5. 23 avqust 2014 16:54
    tesekkurler  meqaleye  gore.axill dabani  tam  deqiq  verilmeyib  amma  yarisini  yazmisiz  dali  qalib  hele.bu il  biz 5 ci sinif  azerb.dili  dersinden  kecmisdik  axillin  anasi  deniz  ilahesi  olub  ve  onu  korpelikde  muqeddes  bir  cayin  suyuna  salmisdir.daban  hissesinden  basqa.buna  gore de qisas  meqsedile  bir  nefer  onun  dabanini  oxla  nisan  almisdir.VE  BUNA  GORE  DE AXİLL  DABANİ  EN  ZEİF  YER  MENASİNA  GELİB  CİXİR

  6. 14 noyabr 2014 15:04
    cox saogolun,cox yaxsidi tskler

Məlumat Hörmətli qonaq, sizin qeydiyyatınız olmadığı üçün siz rəy yaza bilməzsiniz.Xahiş edirik qeydiyyatdan keçin.